وبلاگ بهداشت و سلامتی کاسپین

تغذیه دانش آموزان

دانش آموزان آينده سازان جامعه هستند و براي پي ريزي جامعه اي سالم، فعال، پويا لازم است كه بدانند چگونه غذاي خوب و سالم ، باعث حفظ سلامتي آنها مي گردد. تغذيه صحيح و سالم نه تنها بر روي رشد جسمي بالكه موجب افزايش يادگيري و رشد تحصيلي دان شآموزان شده و در نهايت در تسريع روند توسعه م بهره وري ملي نقش بسزايي را ايفاء مي كند. اصلاح عادات غذايي در اين دوران مي تواند از بروز بيماريها د ربزرگسالي پيگيري كند.

دانش آموزان براي تامين نيازهاي تغذيه خود بايد از چها رگروه اصلي غذايي در برنامه غذايي روزانه خود استفاده كنند . گروهاي اصلي غذايي عبارتند از :

گروه نان و غلات : 

اين گروه شامل انواع نان، برنج، ماكاروني، رشته ، گندم ، جو ، ذرت مي باشد . مقدار توصيه شده ۱۱ ـ ۶ سهم در روز مي باشد .

هر سهم معادل : يک برش نان سنگک، تافتون يا بربری به انداره يك كف دست، يا چهار برش نان لواش ، يك ليوان غلات پخته مانند برنج يا ماكاروني يا نصف ليوان غلات خام مي باشد .

نقش : تامین كننده انرژي در بدن مي باشد.

گروه شير و لبنيات:

اين گروه شامل شير ، ماست ، پنير ، كشك ، بستني مي باشد .

مقدار توصيه شده ۴ ـ ۳ سهم در روز مي باشد .

هر سهم معادل : یک ليوان شير ، یک ليوان ماست، ۶۰- ۴۵ گرم پنير، یک ليوان كشك، یک و نیم ليوان بستني

نقش: جهت حفظ سلامت و استحكام استخوانها

گروه گوشت، تخم مرغ، حبوبات و مغزها:

اين گروه شامل انواع گوشت سفيد و قرمز ، ماهي ، جگر ، تخم مرغ ، عدس ، نخود ، لوبيا ، پسته ، بادان ، گردو و … مي باشد .

مقدار توصيه شده ۳ ـ ۲ سهم در روز مي باشد.

هر سهم معادل : ۶۰ گرم گوشت قرمز يا ماهي یا مرغ ، نصف ليوان حبوبات خام يا يك ليوان حبوبات پخته ، دو عدد تخم مرغ يا نصف ليوان از مغزها مي باشد

نقش : منبع خوبي از آهن مي باشند .

گروه ميوه ها و سبزي ها :

اين گروه شامل انواع مختلف مركبات، زرد آلو، طالبي و سبزيجات سبز تیره مثل  اسفناج و سبزيجات زرد رنگ مثل هويج

مقدار توصيه شده: يك عددد سيب ، پرتقال  يا موز متوسط ، نصف ليوان حبه انگور ، نصف ليوان ميوه پخته ، دو عدد زردآلو ، يك چهارم طالبي متوسط ، نصف ليوان آب ميوه يا یک  سوم ليوان آب ليمو ترش يا دو قاشق غذا خوري ميوه خشك ( برگه ) مي باشد .

نقش: منابع غني از انواع ويتامين ها مواد معدني و فيبر مي باشند .

اهميت صبحانه :

صبحانه يكي از اصلي ترين وعده هاي غذايي روزانه كودك است. بچه ها یی  كه صبحانه نمی خورند داراي ضريب هوش پايين تر و قدرت يادگيري و يادآوري كمتري هستند.

والدين چه كمكي مي توانند انجام دهند:

شام در ساعات ابتدايي شب صرف شود تا كودك در ساعت معين و به موقع بخوابد

كودكمان را صبح به موقع ( با فاصله زمان مناسب از زمان حركت به مدرسه ) بيدار كرده تا پس از كمي نرمش و ورزش براي صرف صبحانه اشتها پيدا كنند. فعاليت بدني د رشرايط ناشتا سبب افزايش هورمون رشد در كودكان مي شود. پس كمي تحرک به رشد كودكان كمك ميكند .

صبحانه را به عنوان يك وعده غذايي مهم تلقي كننند و همگي به دور يك سفره به صرف صبحانه بپردازند تا تشويقي براي كودكان باشند.

سعي شود نان تازه و يا گرم شده براي صبحانه تهيه شود

سفره صبحانه را مي توان با سبزيجات، خيار و گو.جه فر نگی، دلپذیرتر نمود

نمونه هايي از صبحانه كامل و مقوي شامل:

فرني

شير برنج ، حليم .و عدسي و فرآرودهاي غلات مثل شيرين گندمك همراه باشير نان و پنير و گردو ، تخم مرغ ، كره و مربا ، خرما همراه با يك ليوان شير ، نان ، و پنير و گوجه فرنگي

ميان وعده غذايي در مدرسه :

دانش آموزان در ميانه روز ـ به اندازه وعده هاي اصلي گرسنه نيستند بنابراين دقت به اينكه چه مواردي را براي ميان وعده انتخاب مي كنند داراي اهميت است زير ا قند خون تامين كننده نياز مغز براي فعاليت مي باشد و تامين و تنظيم قند خون با جگريا كبد مي باشد و كودكان بعلت كوچك بودن كبد يا جگر ذخيره كافي براي تامین قند خون ندارند پس علاونه بر مصرف صبحانه مصرف ميان وعده از ضروريات تغذيه كودك جهت تامین كارايي و جلوگيري از حواس پرتي در كلاس مي باشد

والدين عزيز :

الگوي پيشنهادي براي ميان وعده سالم در كيف فرزندان دانش آموزتان :

ميوه هاي خشك شامل ، انجير خشك ، توت خشك برگه زردآلو و هلو

انواع مغزها شامل : بادام ، پسته ، گردو ، فندوق

انواع ميوه ها نظير سيب ، پرتقال ، نارنگي ، هلو ، زردآلو ، انگور ،

انواع سبزيها نظير هويج ، كاهو ، خيار

انواع ساندويچ هايي مثل نان و پنير و گردو ، ساندويچ تخم مرغ ، نان ، كره و مربا

خوراكي هاي مجاز بوفه مدارس 

تمام اقلام توصیه شده میبایست در بسته های بهداشتی مورد تایید وزارت بهداشت در شرایط بهداشتی ارایه گردد

تنقلات شامل پسته ، بادام ، فندق ، كشمش ، گندم بوداده ، توت خشك ، نخود چي ، انجير خشك و سويای بو داده

ـ انواع كيك و کلوچه و بيسكويت هاي ساده و بدون كرم

 انواع ساندویچ ها مانند پنير و نان وبه صورت بسته هاي يك نفره

نوشيدني ها شامل :

الف ) شير ، ماء الشعير ، دوغ بدون گاز

ب ) بستني هاي از نوع  بدون رنگ و غیر سنتی

ـ انواع ماست میوه ای

خوراكي هاي غير مجاز بوفه  مدارس

ـ سالاد الويه

ـ پيراشكي ، چيپس

ـ انواع بستني هاي يخي ، شكلات ، پاستيل ، آب نبات هاي رنگي

ـ آدامس ، كاكائو ، شكلات هاي چسبنده ، نوشابه هاي گاز دار ، انواع پفك

توصيه هاي مهم :

دانش آموزان عزيز براي اينكه هميشه سرحال و شاداب باشيد و بتوانيد خوب درس بخو انيد به نكات زير توجه كنيد:

روزانه حتماً بايد علاوه بر سه  وعده غذايي اصلي ( صبحانه ، ناهار ، شام ) ، ۲ ميان وعده ( ساعت ۱۰ صبح و ۵/۴ عصر ) نيز مصرف شود .

در برنامه غذايي روزانه حتماً ار ۴ گروه غذايي اصلي و گروه متفرقه در حد متعادل استفاده نمايند .

از دادن شيرين یا شكلات  به عنوان جايزه به دانش آموزان خودداري شود .

از تنقلات غذايي كم ارزش مانند پفك نمكي ، چبپس ، شكلات ، نوشابه، که زمینه ساز چاقی          و در نهايت بيماريهايي قلبي و عروقي مي باشد استفاده نشود

بايد حداقل روزانه ۶۰ دقيقه فعاليت متوسط يا شديد داشته باشند كه توصيه مي شود اين  فعا لیت درست قبل از وعده اصلي غذايي ( ناهار ) نباشد

براي اينكه يادگيري شما در درسها بهتر شود و حافظه خوبي داشته باشيد، مصرف ماهي و ميگو ( ۳ ـ ۲ مرتبه در هفته ) فراموش نشود

براي اينكه دچار كم خوني نشده و زود خسته نشويد هر روز از منابع غذايي حاوی آهن مثل گوشت قرمز مرغ ، جگر ، تخم مرغ، حبوبات ]، غلات ، سبزي هاي برگ سبز ،مغزها ، خشكبار و .. ا ستفاده كنيد

تأکید یونیسف بر کنترل نوزادان از نظر ایدز
محققان مي گويند بررسي زود هنگام ايدز ، جان نوزادان در معرض خطر ابتلا به ايدز را نجات مي دهد. صندوق کودکان سازمان ملل متحد ، يونيسف اعلام کرد تشخيص و درمان زود هنگام اين بيماري در نوزادان در نجات جان آنان موثر است و درمان نامناسب و ناکافي ايدز ، مرگ نيمي از کودکان را تا دومين سال زندگيشان سبب مي شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از خبرگزاری فرانسه ،  دکتر «آن ونه من» مدير اجرايي يونيسف گفت ، ميزان زنده ماندن کودکاني که تحت بررسي و غربالگري بيماري ايدز قرار مي گيرند نسبت به کودکاني که ايدز در آنها دير تشخيص داده مي شود ، هفتاد و پنج درصد بالاتر است.
«پيتر پيوت» مدير اجرايي برنامه ايدز سازمان ملل متحد اعلام کرد ما در بسياري از کشورها پيشرفت مناسبي در زمينه مبارزه با ايدز و تشخيص زود هنگام آن در کودکان به خصوص در افريقا داشته ايم ولي براي کنترل انتقال ايدز از مادر به جنين ، فعاليت بيشتري لازم است. در سال دو هزار و هفت ميلادي کمتر از ده درصد نوزاداني که مادرانشان مبتلا به ايدز بوده اند تحت آزمايش هاي تشخيصي براي کنترل وجود ايدز قرار گرفته اند.
فعاليت اين برنامه در کشورهاي افريقايي جنوبي ،‌کنيا ، مالاوي ، موزامبيک ، رواندا ، سوازيلند و زامبيا افزايش يافت است. مارگارت چان مدير کل سازمان بهداشت جهاني نيز تاکيد کرد براي مقابله با ايدز کودکان و مادران ، بايد نيروي بيشتري به کار گرفته شود.
به گفته ‌محققان اپيدمي‌ ايدز از سال‌ هزار و نهصدو هشتاد و يک در دنيا به‌ وجود آمد و تاکنون‌ حدود شصت و پنج ميليون‌ نفر در دنيا به‌ اين‌ بيماري‌ و ويروس‌ آن‌ مبتلا‌ شده‌ اند که‌ بيش‌ از بيست و پنج ميليون‌ نفر آنها تاکنون‌ به‌ علت‌ اين‌ بيماري‌ جان‌ خود را از دست‌ داده‌ اند و بر اساس‌ آخرين‌ آمار موجود اکنون‌ سي وشش ميليون‌ و هشتصد هزار نفر بيمار و فرد مبتلا به‌ ويروس‌ ايدز در دنيا زندگي‌ مي‌ کنند‌.

منبع:پزشکان بدون مرز

افسردگي زمستاني، عارضه‌ اي خلقي است که در طول دوره‌اي از سال که روزها کوتاه مي‌شود، به خصوص در کشورهاي واقع در عرض‌‌هاي جغرافيايي بلندتر برخي افراد را مبتلا مي‌کند.

انجمن روانپزشکي آمريکا در اواخر دهه 1990 افسردگي زمستاني را با عنوان "اختلال خلقي فصلي" (SAD) شناسايي کرد، و اکنون بيشتر اين عارضه با نام مخفف يعني SAD  مورد اشاره قرار مي گيرد.

افرادي که دچار افسردگي هستند، معمولا خلق اندوهگين‌شان را در دوره‌هاي متناوب تجربه مي‌کنند. از اين لحاظ مبتلايان به افسردگي زمستاني تنها اين تفاوت را با مبتلايان به افسردگي معمولي دارند، که نوسان‌ خلق‌شان بر اساس فصل‌هاست و معمولا افسردگي‌شان در پاييز شروع مي‌شود و تا بهار ادامه پيدا مي‌‌کند. البته گونه‌اي از افسردگي تابستاني هم وجود دارد، که تعداد کمتري را مبتلا مي‌کند.

مبتلايان به SAD در زمان‌هاي ديگر سال هم افسرده مي‌شوند، اما تعريف انجمن روانپزشکي آمريکا ايجاب مي‌کند که دوره‌هاي افسردگي فصلي در افرادي که اين تشخيص در آنها داده مي‌شود، "به طور قابل‌ توجهي بيشتر" از دوره‌هاي افسردگي غيرفصلي باشد.

اگر دقيق‌تر سخن بگوييم، تشخيص SAD نياز به آن دارد که دو سال متوالي افسردگي غيرفصلي نداشته باشيد.

نوردرماني، که شامل نشستن در جلوي نور مصنوعي درخشان براي نيم‌ساعت يا بيشتر در هر روز، خلق و خوي برخي از افراد مبتلا به اين عارضه را بهبود مي‌بخشد. اما داروهاي ضدافسردگي هم ممکن است همين اثر را داشته باشند.

همچنين شواهدي وجود دارد که افراد مبتلا به SAD اگر مدت بيشتري را در بيرون از خانه باشند، پرده‌هاي جلوي پنجره‌ها را کنار بکشند، فضاي درون خانه را روشن تر کنند و يا به طور خلاصه اقداماتي انجام دهند که بيشتر در مقابل نور خورشيد و روشنايي باشند، احساس بهتري پيدا مي‌کنند.

علائم اختلال خلقي فصلي

شکل زمستاني SAD را معمولا با خواب زمستاني مقايسه مي‌کنند. افراد فاقد انرژي کافي براي انجام کارها مي‌شوند، احساس خستگي مي کنند، بيشتر از حد معمول مي‌خوابند، به دنبال مصرف مواد غذايي شيرين و نشاسته‌اي هستند و چاق مي شوند. ممکن است از اجتماع دوري کنند و در تمرکز حواس دچار مشکل شوند. برخي از اين افرد در دست‌ها و پاهايشان، احساس سنگيني مي‌کنند.

احساس تحريک‌پذيري، اضطراب، عدم علاقه به چيزهايي که زماني مايه لذت فرد بودند و افزايش نگراني در مورد طرد شدن بوسيله ديگران از ديگر علائم اين اختلال است.

يک عارضه رواني ديگر به نام افسردگي غيرمعمول(atypical depression)، که به فصل‌هاي سال ارتباطي ندارد، همين علائم را دارد.

کارشناسان در اين مورد که آيا افسردگي زمستاني رابطه‌اي با  تغيير فصل دارد،‌ اختلاف نظر دارند، اما يقينا شواهد غيرمستقيمي وجود دارد که کاهش نور آفتاب در زمستان باعث بروز SAD مي شود. اين حقيقت که نوردرماني افسردگي زمستاني را درمان مي‌کند، تنها يک شاهد بر اين ارتباط است.

بررسي ها نشان مي‌دهد که SAD در ميان افرادي که در عرض‌هاي جغرافيايي بالا (مناطق شمالي‌تر) زندگي مي‌کنند، شايع‌تر است و مدت زمان بيشتري به طول مي‌انجامد.

کارشناسان معتقدند که علت ريشه‌اي اين اختلال، عدم حساسيت به نور است(يعني نسبت به ديگران به نور بيشتري نياز دارند).

اغلب ما نسبتا بدون احساس عدم تعادل، زمستان را سپري مي کنيم، زيرا نور‌هاي مصنوعي درون خانه به ما کمک مي‌کنند که با کاهش يا فقدان نور طبيعي آفتاب سازگار شويم. اما نور درون خانه ممکن است براي مبتلايان به SAD بيش از حد ضعيف باشد.

اينکه دقيقا کمبود نور چگونه بر خلق و خوي اين افراد اثر مي‌گذارد، هنوز معلوم نيست.

درمان اختلال خلقي فصلي

شواهد علمي فعلي حاکي از آن است که نوردرماني دست کم براي برخي از مبتلايان به SAD مفيد است. همچنين شواهد فعلي نشان مي‌دهد که قرار گرفتن در معرض نور در اول صبح بيشتر از اواخر روز موثر است.

چراغ‌هايي که براي نوردرماني براي SAD به  کار مي‌روند، ممکن است به صورت جعبه‌هايي مانند تجهيزات پزشکي باشند، يا شکلي مانند چراغ‌هاي روميزي عادي داشته باشند.

ممکن است اين کار را به طور تدريجي آغاز کنيد، اما اغلب بررسي‌ها حاکي از آن است که مبتلايان به SAD نياز دارند که حدود 30 تا 45 دقيقه در معرض منبع نور با درخشندگي 10000لاکس (lux) قرار گيرند. لاکس واحد اندازه‌گيري شدت نور است؛ 10000لاکس حدود شدت نور خورشيد در سپيده‌دم است. در اغلب خانه‌ها در عصر‌ها شدت نور 300 تا 500 لاکس است.

نوردرماني زمان مي برد و مشکلاتي هم دارد، فرد بايد مدت زيادي را در مقابل آن منبع نور  بگذراند. کاربرد داروهاي ضدافسردگي آسان‌تر است.

در حال حاضر سازمان غذا و داروي آمريکا استفاده از داروي بوپروپيون با نام تجاري Wellbutrin براي مبتلايان به SAD تاييد کرده است. اين تاييد بر مبناي چندين بررسي بوده‌ که نشان داده‌اند مصرف اين دارو در صورتي که پيش از بروز علائم در پاييز شروع شود، مي‌تواند از علائم SAD پيشگيري کند.

همچنين بررسي‌هاي ديگر نشان‌ داده‌اند که داروهاي فلوکستين (Prozac)، سرترالين(Zoloft) و ساير داروهاي ضدافسردگي گروه "مهارکننده‌هاي انتخابي بازجذب سروتونين(SSRIs) ممکن است به اين بيماران کمک کنند.

در حال حاضر افراد براي برطرف شدن علائم جت‌زدگي (به هم ريختن چرخه ي خواب و بيداري در سفرهاي هوايي طولاني) از قرص‌‌هاي ملاتونين استفاده مي‌کنند، اما اين قرص‌ها ممکن است براي SAD هم مفيد باشند. يک بررسي نشان داده است که مصرف قرص‌هاي ملاتونين در بعدازظهرها به برخي از مبتلايان به SAD کمک مي‌کند تا ساعت‌هاي زيستي‌شان تنظيم شود.

مصرف بعضی از مواد غذایی طبیعی، فعالیت کبد را در حد مطلوب حفظ می کند. داشتن یک کبد سالم باعث می شود انرژی بیشتر و حال بهتری داشته باشیم. ولی کبدی که بیمار است و به درستی کار نمی کند، باعث احساس خستگی، سردرد، اشکال در تنفس، حساسیت و عدم تحمل بعضی مواد غذایی، مشکلات پوستی و افزایش وزن می شود.

غذاهای مفید برای کبد به دو گروه عمده تقسیم می شوند:

1- مواد غذایی که فرآیند سم زدایی و تصفیه کبد را افزایش می دهند.

2- مواد غذایی غنی از آنتی اکسیدان که در طی فرآیند سم زدایی از کبد محافظت می کنند.

در قسمت زیر به 8 ماده غذایی مهم که برای کبد مفید هستند، اشاره می شود:

1- سیر و پیاز:

سیر حاوی آلیسین (یک نوع آنتی اکسیدان) است که یک ترکیب سولفوردار است و برای سم زدایی بهتر و موثرتر کبد لازم است. سیر به کبد کمک می کند تا بدن را از آلودگی جیوه، بعضی مواد افزودنی موجود در غذاها و هورمون استروژن پاک کند.

2- انواع کلم (مثل بروکلی، گل کلم، کلم قمری، کلم پیچ و کلم بروکسل):

کلم ها دارای خاصیت سم زدایی قوی برای کبد هستند. این سبزیجات دارای موادی هستند که بعضی سموم را در بدن خنثی می کنند؛ مثل نیتروزامین های موجود در دود سیگار ، و افلاتوکسین موجود در بادام زمینی.

همچنین انواع کلم دارای موادی بنام «گلوکوزینولات» هستند که باعث می شوند کبد آنزیم هایی را تولید کند که برای انجام فرآیند سم زدایی لازم هستند.

3- آب لیمو ترش تازه در آب داغ:

آب لیمو ترش تازه را در یک لیوان آب داغ بریزید و اول صبح بطور ناشتا بنوشید(البته اگر ناراحتی معده ندارید). این کار باعث می شود کبد پاک شود و عمل سم زدایی و تصفیه آن افزایش یابد.

همچنین تولید صفرا را تحریک می کند، معده و روده را پاک می کند و حرکات روده ای را افزایش می دهد.

4- چغندر:

چغندر، تصفیه ی خون را تقویت می کند و فلزات سنگین را در بدن جذب می کند.

5- میوه های غنی از آنتی اکسیدان:

بر اساس مطالعاتی مشخص شده که میوه های زیر بیشترین مقدار آنتی اکسیدان ها را دارند که به ترتیب غنای آنتی اکسیدانی عبارتند از:

آلو- کشمش- زغال اخته- شاتوت- توت فرنگی- تمشک- پرتقال- گریپ فورت سرخ- طالبی- سیب و گلابی.

در طی فرآیند سم زدایی یا تصفیه کبد، تعداد زیادی رادیکال آزاد تولید می شود که برای سلامت کبد مضر هستند. آنتی اکسیدان ها از کبد در برابر آسیب رادیکال های آزاد، محافظت می کنند.

6- سیب:

سیب دارای پکتین است که می تواند به فلزات سنگین موجود در بدن متصل شود (به خصوص در روده بزرگ) و باعث دفع آنها از بدن شود. این کار بار کبدی را کاهش می دهد و ظرفیت سم زدایی آن.

7- آرتیشو (کنگر فرنگی):

آرتیشو تولید صفرا را افزایش می دهد. یکی از کارهای صفرا این است که سموم بدن را از طریق روده پاک می کند.

30 دقیقه بعد از خوردن یک گلوله آرتیشو(تصویر بالا)، ترشح صفرا تا صد درصد افزایش می یابد.

8- سالاد سبزیجات برگی شکل تند:

این سالاد ترشح و جریان صفرا را در داخل کبد افزایش می دهد و تحریک می کند؛ مثل اندیو(شکل بالا) و کاسنی تلخ.

* نکته قابل توجه:

خوردن مواد غذایی که در بالا ذکر شده است، نمی تواند جایگزین داروی تجویز شده توسط پزشک شود و باید همراه با مصرف این مواد غذایی، به توصیه ی پزشک خود در این زمینه نیز عمل کنید.

"هپاتیت" التهاب گسترده کبدی است که معمولاً منشاء ویروسی دارد. علائم بالینی آن شامل: بزرگ شدن کبد، ناراحتی‌های معده و روده، درد شکم، سردرد، بی‌اشتهایی، تهوع، استفراغ، تب و زردی می ‌باشد.

انواع شایع هپاتیت ویروسی عبارت‌اند از: هپاتیت B,A وC.

در هپاتیت A انتقال ویروس از راه مدفوع به دهان است و بهبودی معمولاً به طور کامل حاصل می ‌شود. در هپاتیت B انتقال ویروس از راه خون و مایعات بدن است و در هپاتیت C تماس با خون آلوده از راه سوزن‌های آلوده، تماس جنسی یا بزاق صورت می‌ گیرد. در این بیماری، بی‌اشتهایی و ناراحتی‌های گوارشی به نوعی بر دریافت غذا تأثیر می‌ گذارد و همین امر به بروز سوء تغذیه منجر خواهد شد.

برای تنظیم رژیم غذایی در این افراد نخست باید بیمار مورد ارزیابی تغذیه‌ای قرار گیرد که این ارزیابی شامل اندازه‌ گیری قد، وزن، دور بازو، چین پوستی(به‌ ویژه در ناحیه پشت بازو) است.

همچنین ارزیابی بیوشیمیایی که شامل: قندخون، کلسترول، آلبومین، اوره خون، بیلی روبین، ترانسفرین و آنزیم‌های کبدی می‌ باشد، نیز باید انجام شود. تغییرات وزن در بیماران کبدی بسیار اهمیت دارد، زیرا وزن ممکن است تحت تأثیر اِدِِم، آسیب و دیورتیک‌ها قرار گیرد، به همین علت دانستن وزن قبل از بیماری مهم است و هر چه کاهش وزن فعلی بیشتر باشد، انرژی دریافتی نیز باید افزایش یابد. انرژی مورد نیاز در این بیماران 40- 25 کیلو کالری به ازای کیلوگرم وزن ایده‌آل بدن و یا BEE(مصرف انرژی پایه) × 4/1- 1/1 می ‌باشد. اما با توجه به اینکه معمولاً در این بیماران کاهش اشتها، حالت تهوع و استفراغ وجود دارد، دریافت کافی انرژی دچار مشکل می‌ شود، به ویژه که مصرف قندهای ساده و چربی‌های اشباع (که از منابع انرژی رژیم غذایی هستند) در این بیماران محدود می‌ باشد. از طرفی کبد نقش مهمی در سوخت و ساز بدن دارد و در صورت تخریب آن انرژی کافی به بدن نمی ‌رسد.

این بیماران برای غلبه بر بی‌اشتهایی باید از غذاهای تحریک کننده اشتها استفاده کنند. غذاهای کم‌چرب یا بدون چربی و جذاب شامل: شیر و ماست کم چرب ، بستنی کم‌چرب، سوپ زلال که چربی روی آن گرفته شده بیسکویت و کراکر که توصیه می‌ شود قبل از غذا مصرف شود، همچنین مصرف وعده‌های کوچک به دریافت بیشتر انرژی کمک می‌ کند.

کربوهیدرات

کربوهیدرات‌ها باید از نوع پیچیده باشد و 55- 50 درصد انرژی دریافتی از آنها تأمین شود. کربوهیدرات تصفیه شده و ساده(قند، شکر و...) باید حذف شود در نتیجه تأمین کالری مورد نیاز این بیماران مشکل می ‌باشد. غلات و تا حدودی حبوبات منبع اصلی کربوهیدرات رژیمی هستند. مصرف جوانه غلات(به صورت پودر یا دانه)، نان گندم کامل، حبوبات کامل و سیب‌زمینی در حد متعادل بسیار مفید است.

پروتئین

میزان نیاز پروتئین روزانه 5/1- 2/1 گرم به ازای کیلوگرم وزن بدن در روز است که باید بیش از 60 درصد آن از پروتئین با ارزش بالا باشد. همراه با پروتئین، مصرف ویتامین B6 نیز ضروری است و چنانچه به این امر توجه نشود، بدن دچار کمبود این ویتامین خواهد شد و کمبود آن موجب تشدید بی‌اشتهایی و ناراحتی‌های گوارشی می‌ شود. همچنین در این بیماران سطوح اسیدهای آمینه شاخه‌دار(والین، لوسین و ایزولوسین) در خون کاهش می ‌یابد و برعکس اسیدهای آمینه فنیل آلانین، تیروزین و تریپتوفان افزایش می ‌یابد. بنابراین منابع پروتئین رژیم باید به طور دقیق کنترل شوند و منابع اسیدهای آمینه شاخه‌دار در رژیم افزایش و اسیدهای آمینه حلقوی محدود شوند.

منابع غذایی فنیل آلانین و تیروزین شامل لوبیای سویا، بادام‌زمینی، بادام، ماهی تن و فیله گاو می‌ باشد. منابع مهم‌ تریپتوفان فیله گوسفند، تخمه آفتابگردان، ماهی، تن و سینه مرغ و منابع مهم و غنی اسیدهای آمینه شاخه‌دار: بادام‌زمینی، ماهی تن، ماهی آزاد و فیله گاو و گوسفند است. چنانچه مشاهده می ‌شود بعضی از غذاها منابع هر دو دسته از اسیدهای آمینه هستند. در صورت شدید بودن بیماری کبدی باید از مصرف گوشت قرمز خودداری کرد و به جای آن از گوشت سفید(مثل مرغ و ماهی) و پروتئین گیاهی استفاده نمود. استفاده از هورمون رشد، آنتی بیوتیک، استروئیدها جهت رشد حیوانات سبب می‌ شود که مصرف گوشت‌ها محدود شود و از طرفی چون هضم گوشت سخت است، بنابراین مصرف سویا و محصولات آن توصیه می‌ شود.

چربی

چربی‌ها بر حسب تحمل بیماری(35- 30 درصد کل کالری) توصیه می ‌شوند. چربی‌های ترانس محدود شده و چربی اشباع نباید بیش از 7 درصد انرژی را شامل شود. برای تأمین قسمتی از چربی مورد نیاز، مصرف بعضی از مغزها مجاز می ‌باشد و توصیه می‌ شود که به صورت طبیعی یا پودر شده مصرف شود.

روغن هیدروژنه یکی دیگر از محصولاتی است که کبد به سختی آن را متابولیزه می‌ کند(می ‌سوزاند) و باید مصرف آن در رژیم محدود شود. بهترین نوع روغن، روغن زیتون ، بذرک ، ذرت و آفتابگردان است.

ویتامین

از میان ویتامین‌ها، ویتامین‌های گروه B، ویتامین C و K توصیه می ‌شوند. منابع ویتامین B شامل غلات و حبوبات کامل، سبزی‌ها، برخی منابع غذایی با منشاء حیوانی است. منابع ویتامین C سبزی و میوه‌های تازه به صورت خام که به خوبی شسته شده باشند و منبع ویتامین K، جگر و انواع سبزی‌هاست که معمولاً مصرف آنها در بیماران کبدی مجاز است. مصرف آب میوه‌های صنعتی(به علت داشتن مقادیر بالای قند) و مصرف شیرین کننده‌های مصنوعی(که متابولیزه کردن آن توسط کبد بسیار مشکل است) باید محدود شوند.

سایر مواد غذایی

مصرف مایعات در طول روز تا 300 میلی متر توصیه می‌ شود. استفاده از آب مقطر به استفاده از آب لوله‌کشی ترجیح داده می ‌شود. آب شیر دارای فلوراید، کلر و مواد شیمیایی غیر ارگانیکی است که کبد قادر به حذف آنها نمی ‌باشد. بنابراین برای اینکه آسیب کبدی را به کمتری میزان ممکن برسانیم باید خالص‌ترین آب مصرف شود.

مصرف مواد غذایی کافئین‌دار مثل کولاها، شکلات، قهوه و چای باید محدود شوند، چون محرک کبد هستند و می ‌توانند به کبد آسیب برسانند. اگر عادت به مصرف کافئین وجود دارد باید بتدریج ترک شود، چون این محصولات وابستگی ایجاد می‌ کنند و ترک ناگهانی آنها با علائمی مثل سردرد، تهوع و ضعف همراه است.

غذاهای دودی که دارای نیترات هستند مثل سوسیس و کالباس و یا افزودنی‌های شیمیایی خوراکی مثل رنگ‌ها و چاشنی‌ها محدود شده و باید از پرخوری و چاقی دوری کرد.

مصرف غذاهای زیر باید محدود شوند:

شیر، ماست، شیر و پنیر چرب، کیک، بیسکویت و پای با چربی بالا، مصرف بیش از سه تخم‌مرغ در هفته، سالاد چرب، مایونز، آووکادو، گوشت چرب، ماهی چرب، پوست مرغ، کنسرو ماهی با روغن(تن کنسرو شده در آب یا سس گوجه‌فرنگی مانعی ندارد)، بادام ، چیپس سیب‌زمینی و تمام غذاهایی که آماده‌سازی آنها به محتوی چربی‌شان می‌ افزاید(مثل سرخ کردن غذا با کره، مارگارین یا روغن).

جهت تغذیه بیماران می‌ توان از تمام گروه‌های غذایی استفاده کرد. مصرف غذاهای طبیعی و تهیه شده در منزل، از کاهش وزن جلوگیری می‌ کند.

بیماران دارای کاهش وزن و بی‌اشتهایی(با هر علتی) چنانچه از مخاطرات بیماری و وضعیت تغذیه‌ای آگاهی یابند و به آنها آموزش تغذیه‌ای داده شود بسیار مفید است. این آموزش شامل موارد زیر است: خوردن غذا در چهار وعده کوچک در روز، عدم مصرف غذاهای حجیم در یک وعده عدم مصرف غذا در حدود پنج ساعت قبل از خواب، خوردن غذاهای متنوع و اشتها برانگیز، نوشیدن مقادیر کافی آب سالم، خوردن غذا به آرامی و به تنهایی؛ و تا حد ممکن نخوردن غذا هنگام تماشای تلویزیون. نکته مهم در این آموزش‌ها این است که تمام این عادت‌ها باید بتدریج تغییر داده شود.

فاطمه رمضانی دانشجوی کارشناسی‌

ارشد علوم بهداشتی در تغذیه

منبع : تبیان

 

هپاتیت A

از آنجا که این نوع هپاتیت از طریق مدفوعی دهانی منتقل می شود ،بهترین راه برای پیشگیری از آن رعایت نکات بهداشتی و جدا کردن وسایل شخصی بیمار مبتلا به هپاتیت A ، در دوران بیماری است . اما در صورت تماس تزریق ایمونوگلوبولین سودمند است .

هپاتیت B

امروزه پیشگیری از هپاتیت – بی از طریق واکسیناسیون و همچنین تزریق ایمونو گلوبولین صورت می گیرد . واکسن هپاتیت – بی در سه نوبت ( صفر ، یک ماه پس از نوبت اول و شش ماه پس از نوبت اول ) به صورت عضلانی صورت می گیرد . معمولا این نوع واکسیناسیون تا ده سال فرد را از ابتلا به هپاتیت بی ایمن می کند . می دهد . تزریق این واکسن امروزه در برنامه واکسیناسیون کودکان گنجانیده شده . اما بزرگسالان نیز می توانند نسبت به انجام آن اقدام نمایند .

تزریق این واکسن برای همه افراد جامعه ضروری نیست ولی در موارد زیر توصیه می شود .

- همسر و فرزندان بیماران فرد مبتلا به هپاتیت – بی

- کسانی که با فرد مبتلا به هپاتیت – بی زیر یک سقف زندگی می کنند .

- کادر بهداشت و درمان که در معرض تماس با بیماران مبتلا به هپاتیت – بی هستند .

- کادر نظامی و انتظامی که در معرض تماس با معتادان تزریقی مبتلا به هپاتیت – بی قرار دارند .

- نوزادانی که از مادر مبتلا به هپاتیت – بی متولد می شوند .

اگر تماس جنسی با بیمار مبتلا به هپاتیت – بی و یا تماس خون و وسایل برنده آلوده به خون وی ( مثل سرنگ یا تیغ آلوده ) اتفاق افتاده باشد در این صورت بهترین راه پیشگیری تزریق ایمونوگلوبولین حداکثر 48 ساعت پس از تماس می باشد . همچنین در مورد نوزادانی که از مادر مبتلا به هپاتیت – بی متولد می شوند تزریق ایمونوگلوبولین ضرورت دارد . البته در تمام این موارد شروع واکسیناسیون یا تکمیل آن نیز لازم است .

هپاتیت C

متاسفانه برای هپاتیت – سی واکسن موثری ساخته نشده . اما در صورت تماس جنسی با فرد مبتلا یا بریدگی با وسایل آلوده به ویروس هپاتیت – سی تزریق ایمونوگلوبولین به منظور بالا بردن توان ایمنی بدن توصیه می شود .

رعایت نکات زیر براي پيشگيري از انتقال هپاتیت به افراد سالم سودمند است:

- تصحيح عادات زندگي شامل ترك اعتياد و مصرف الكل

- قطع سيگار و رژيم غذايي سالم

- خودداري از اهداء خون و اعضاء

- پرهيز از استفاده مشترك وسايل شخصي و تزريقات

- عدم مصرف دارو اعم از شيميايي يا گياهي بدون نظر پزشك معالج

- آگاهي دادن به افراد ارائه دهنده خدمات پزشكي و دندانپزشكي در مورد آلودگي

- داشتن رفتار جنسي مطمئن

- پاك كردن هر گونه لكه خون خود با محلول خانگي بليچ و دستمال كاغذي

- ترغيب و آموزش خانواده براي چك آپ و دريافت آموزش‌ها و خدمات پيشگيري مرتبط

- پوشاندن زخم ها و جراحات

- قرار دادن دستمال يا البسه آلوده به خون در كيسه پلاستيك قبل از دور انداختن

- دادن آگاهي در مورد راه‌هاي عدم انتقال شامل: عطسه، سرفه، در آغوش كشيدن، آب، غذا و تماسهاي معمول روزانه

نكته: باید توجه داشت که به هیچ عنوان نباید بيمار را از فعاليت های اجتماعی و حضور در جمع شامل كار ، مدرسه ، بازي و … محروم کرد.

 

منبع:

با سرد شدن هوا، شيوع برخي بيماري‌ها مانند آنفلوانزا، بيماري‌هاي قلبي و ريوي در اثر وارونگي هوا و خشكي دست افزايش مي‌يابد كه بايد با آنها دست و پنجه نرم كنيم.

در زير به توضيح بيماري‌هاي شايع فصل پاييز و زمستان و راههاي مقابله با آن مي‌پردازيم:

آنفلوانزا * شايعترين بيماري حاد ويروسي در فصل سرما آنفلوانزا است كه علاوه بر درگير كردن دستگاه تنفسي، مسري نيز است. 24 تا 48 ساعت پس از ورود ويروس به بدن، علائم اين بيماري بروز مي‌كند. در اين مدت احتمال سرايت بيماري از فرد بيمار به سايرين بسيار بالا خواهد بود.

علائم اين بيماري به‌طور ناگهاني آغاز مي‌شود و شبيه به ساير بيماري‌هاي تنفسي است كه شامل تب بالاي 38 درجه سانتي‌گراد، لرز، سردرد، خستگي، بدن درد، آبريزش از بيني، ضعف‌ و كوفتگي، سرفه‌هاي خشك، چشم درد و گلودرد است. البته در كودكان علاوه بر اين علائم و تهوع، استفراغ و اسهال نيز مشاهده شده است.

ترشحات حلق و بيني بيماران، مخزن عفونت است و سرفه و عطسه، تماس نزديك نظير دست دادن و روبوسي باعث انتقال بيماري مي‌شود.

استرس، خستگي شديد، تغذيه نامناسب، وجود بيماري كه باعث كاهش مقاومت بدن شده باشد، بيماري‌هاي مزمني چون بيماري قلبي، ريوي، كليوي، بارداري و نقص سيستم‌ ايمني از عوامل افزايش‌دهنده ابتلا به اين بيماري هستند .

با رعايت نكات بهداشت فردي و عمومي، استفاده از دستمال حين عطسه و سرفه، نوشيدن كافي مايعات، اجتناب از حضور در اماكن عمومي، كاهش سفرهاي غيرضروري، استراحت كافي، شستشوي دست‌ها قبل و بعد از تماس با بيماران و بعد از سرفه و عطسه مي‌توان از ابتلا به اين بيماري و انتقال آن به ديگران پيشگيري كرد، اما مهمترين راه پيشگيري واكسيناسيون سالانه آنفلوانزا است و پزشكان معتقدند بهترين زمان براي واكسيناسيون اواخر تابستان و ماه مهر و آبان است.

به دليل تغيير ويروس آنفلوانزا، لازم است هر ساله واكسيناسيون تكرار شود. تمام افراد بالاي 50 سال، همه كودكان بالاي 6 ماه، كودكان مبتلا به آسم، بيماري قلبي، ديابت و عفونت‌هاي مكرر و كاركنان مراكز بهداشتي و درماني و افراد مبتلا به بيماري‌هاي مزمن ريوي، آسم، كليوي، قلبي، ايدز، ديابتي و تالاسمي ملزم به دريافت واكسن هستند.

لازم به ذكر است كه واكسيناسيون در خانم‌هاي باردار و افرادي كه نسبت به تخم‌مرغ حساسيت دارند، در شرايطي كه فرد به تب، عفونت حاد و علائم سرماخوردگي مبتلاست، ممنوع است.

در صورت ابتلا به اين بيماري حتماً به پزشك مراجعه كنيد. در هنگام تب استراحت كافي داشته باشيد، مايعات كافي مانند آب، آبميوه و سوپ رقيق مصرف كنيد، با آب نمك ولرم دهان خود را بشوييد، از استعمال دخانيات خودداري كنيد، مواد غذايي حاوي ويتامينC (مانند مركبات، كيوي، آناناس، انگور سياه و...) را مـصرف كنيـد و از مصـرف غـذاهـاي چـرب، سـرخ كـرده و ادويه‌دار بپرهيزيد.



خشكي پوست

* به دليل هواي سرد و خشك پاييز، مشكل خشك شدن پوست شايع مي‌شود. خشكي و سردي هوا، وزش باد، گرم و خشك بودن هواي اتاق به دليل استفاده از وسايل حرارتي، باعث افزايش تبخير آب از پوست مي‌شوند.

از سوي ديگر استفاده از صابون‌ها و پاك‌كننده‌ها باعث كاهش قدرت نگهداري آب توسط پوست مي‌شوند و آن را خشك مي‌كنند.بهترين راه پيشگيري از اين وضعيت استفاده از كرم‌هاي مرطوب‌كننده با كيفيت بالاست كه بهتر است به تاييد وزارت بهداشت رسيده باشد. همچنين مي‌توان براي پيشگيري از چنين حالتي پس از شستن دست‌ها بلافاصله آن‌ها را خشك و با كرم مرطوب كرد. همچنين بهتر است در فصل سرما حتماً از دستكش استفاده شود.



وارونگي هوا

* يكي ديگر از مشكلات شايع در اين فصل پديده وارونگي دما است كه موجب مي‌شود گازهاي سمي و آلوده كننده در هواي بالاي شهر محبوس شود و به صورت چتري خطرناك در آيد. تنفس در چنين هوايي براي سالمندان، كودكان و بيماران مبتلا به بيماري‌هاي مزمن قلبي و ريوي خطرناك است. وارونگي دما زماني بروز مي‌كند كه تفاوت دماي هواي موجود در لايه‌هاي پاييني با هواي لايه‌هاي بالايي زياد باشد و به اصطلاح وضعيت پايدار به وجود آيد.

براي پيشگيري از بروز اين حالت حتي‌الامكان در روزهاي سرد و بدون بارندگي از وسايل نقليه عمومي استفاده كنيد، موتور اتومبيل خود را تنظيم كنيد.

سالمندان، كودكان و بيماران مبتلا به بيماري‌هاي قلبي و ريوي نبايد از منزل خارج شوند و در صورت خروج از منزل، از ماسك استفاده كنند.

منبع

 

تازه‌ترين گزارش بانك جهاني از ايران به موفقيتهاي بزرگ در كاهش فقر، ارتقاي سطح بهداشتي مناطق فقيرنشين، اميدواري جوانان ايراني به آينده‌اي بهتر، لزوم هدفمند شدن سريع يارانه‌ها در كشور اشاره دارد.

به گزارش خبرگزاری اقتصادی ایران، بانك جهاني در تازه ترين گزارش خود پيرامون اقتصاد ايران به بررسي وضعيت آموزش ، بهداشت ، برنامه هاي تامين اجتماعي و چالشهاي فراروي اقتصاد ايران پرداخته است.

جوانان ايراني نسبت به داشتن آينده‌اي بهتر كاملا اميدوار هستند

ايران پس از مصر بيشترين جمعيت را در بين كشورهاي خاور ميانه و شمال آفريقا در اختيار دارد . اكثر جمعيت حدود 75 ميليون نفري ايران جوان هستند كه نسبت به داشتن آينده اي بهتر كاملا اميدوار هستند . تعداد زيادي از زنان تحصيل كرده ايراني نيز به دنبال يافتن فرصتهايي براي مشاركت در فعاليتهاي اجتماعي هستند ، هر چند ميزان مشاركت زنان در بازار كار همچنان نرخ پاييني است . شاخصهاي سلامت و آموزش در ايران جزء بهترين ها در بين كشورهاي منطقه است .

شكاف جنسيتي آموزش در ايران به شدت كاهش يافت

15 سال پيش ، دولت ايران برنامه وسيع و گسترده اي را براي توسعه منابع انساني تدارك ديد . بر اساس اين برنامه ، فرصتهاي آموزشي بيشتري براي مناطق محروم و فقير مهيا و اماده شد و شكاف جنسيتي در زمينه تحصيلات به شدت كاهش يافت . در نتيجه ايران موفقيت بزرگي در زمينه كاهش شكاف جنسيتي در زمينه آموزش به دست آورد . ميزان باسوادي جوانان نيز از 86 درصد به بيش از 94 درصد افزايش يافت كه اين رقم در بين دختران با رشد چشمگيري روبرو شد . در حال حاضر تعداد زنان پذيرفته شده در دانشگاههاي ايران بيشتر از مردان شده است . ايران در حال اصلاح ساختاري نظام اموزشي و پرورشي است .

موفقيت دولت در ارتقاي سطح بهداشتي مناطق فقير نشين

وضعيت بهداشت و سلامت در ايران طي بيست سال اخير پيشرفت و رشد چشمگيري داشته و ايران اكنون در بسياري از زمينه هاي بهداشتي بالاتر از ميانگين هاي منطقه اي قرار دارد . پايبندي دولت ايران به تعهدات مربوط به تامين بهداشت و سلامت اوليه براي كليه افراد ، نقش مهمي در دستيابي به اين اهداف بزرگ طي سالهاي اخير داشته است . برنامه جامع سلامت كه طي دهه 1980 ميلادي طراحي شد ، طي سالهاي 1983 تا 2000 در ايران اجرا شد . خدمات بهداشتي و سلامت به خصوص در مناطق محروم و فقير ايران گسترش يافت . دولت ايران سعي كرد طي سالهاي اخير استانداردهاي بهداشتي و سلامت را در مناطق روستايي به سطح استانداردهاي مناطق شهري نزديك كند.

ايران به موفقيتهاي بزرگي در توسعه منابع انساني و كاهش فقر دست يافته است

ايران برنامه جامع تامين اجتماعي دارد و حدود 28 ميليون بيمه گذار عضو سازمان تامين اجتماعي هستند . اين برنامه ها شامل آموزش و يافتن كار براي افراد مورد نياز ، بيمه هاي بيكاري و سلامت ، ناتواني ، سالخوردگي و مستمري بازنشستگي است . علي رغم موفقيتهاي بزرگ در زمينه توسعه منابع انساني و كاهش فقر ، چالشهاي بزرگي فراروي سيستم بيمه ايران است و سيستم تامين اجتماعي ايران نيازمند اصلاحات اساسي است . با توجه به تغيير و تحولات بازار نيروي كار و مشاركت بيشتر زنان در بازار كار ، اقتصاد ايران همچنان از تامين شغل كافي براي نيروي كار رو به رشد خود ناتوان است.

يارانه ها موجب از بين رفتن بهره‌وري در اقتصاد ايران است

عليرغم پيشرفتهاي اقتصادي بزرگ ايران طي سالهاي اخير ، اين كشور با چالشهاي مهم و عمده اي روبر است . علاوه بر ايجاد اشتغال ، نرخ تورم نيز در حال افزايش است . يارانه ها و كنترل قيمتها موجب از بين رفتن بهره وري در اقتصاد ايران مي شود و مشكلات ساختاري زيادي بر سر راه توسعه بخش خصوصي است. كاهش فقر بايد مهترين اولويت دولت ايران باشد.

يارانه‌ها بار مالي سنگيني را بر دولت تحميل كرده است

يارانه هاي گسترده به خصوص در بخشهاي انرژي و يارانه هاي اعتباري ، بار مالي سنگيني را بر دولت تحميل كرده و بخش زيادي از آن به سمت ثروتمندان و اغنيا سرازير مي شود . به عنوان مثال يارانه مواد غذايي و دارو به هيچ وجه هدفمند نيست و ثروتمندان 12 برابر بيشتر از فقرا از يارانه هاي بنزين استفاده مي كنند . يكي از چالشهاي بزرگ دولت چگونگي حذف يارانه هاي انرژي و اختصاص آن به بخشهاي مولد و بخش خصوصي است . يارانه انرژي حدود 10 درصد توليد ناخالص داخلي ايران را تشكيل مي دهد .

آلودگي هواي تهران از حد استانداردهاي جهاني فراتر رفته است

ايران با چالشهاي زيست محيطي بزرگي روبرو است . آلودگي هوا يك نگراني جدي براي محيط هاي شهري به شمار مي رود . موتور خودروها در ايران هر سال 5 ميليون تن آلاينده به اتمسفر اضافه مي كنند . آلودگي هوا در تهران و ساير شهرهاي بزرگ كشور از استانداردهاي سازمان جهاني بهداشت فراتر رفته و اين مساله سلامت بسياري از مردم ايران را به خطر انداخته است . در تهران ، در برخي از مواقع اضطراري مدارس تعطيل مي شود . دولت براي مقابله با اين بحران اقداماتي را انجام داده است كه شامل نصب شبكه مونيتورينگ كيفيت هوا در شهرهاي بزرگ مثل مشهد ، اصفهان و اراك است . در حال حاضر اولويتهاي بخش بهداشت عبارتند از ، گسترش پزشك خانواده ، برنامه ريزي براي دستيابي مردم به خدمات اوليه بهداشتي و سلامتي ، هماهنگ سازي سيستم بيمه هاي موجود در ايران در پرداخت هزينه هاي بهداشتي و سلامت.

روند خصوصي سازي سريعتر شود

به منظور غلبه بر مشكل بيكاري با توجه به رشد 4 درصدي نيروي كار ، افزايش رشد اقتصادي و ايجاد اشتغال مولد بايد در دستور كار دولت قرار بگيرد . گسترش فعاليت بخش خصوصي به ويژه در بخش صادرات غير نفتي نيز مي تواند به حل اين بحران كمك كند . با توجه به افزايش حضور زنان و افراد تحصيل كرده در بازار كار ، اقتصاد ايران بايد به سمت اقتصاد دانش محور سوق يابد .

شركتهاي متعدد دولتي حدود 60 درصد توليدات صنعتي ايران را در اختيار دارند . شركتهاي شبه دولتي و بنيادها نيز حضور چشمگيري در عرصه فعاليتهاي صنعتي و تجاري دارند . بخش مالي نيز در تسلط بانكهاي دولتي است ، گرچه افتتاح بانك هاي خصوصي نشانگر تلاش دولت ايران براي آزاد سازي بخش مالي و پولي است . روند خصوصي سازي و واگذاري شركتهاي دولتي به بخص خصوصي طي سالهاي اخير روند كندي بوده است .

منبع

حس چشایی زنان قوی تر از مردان است
محققان دانمارکی پس از بررسی ۹ هزار دختر و پسر دانش‌آموز و دانشجو و بررسی عادات غذایی و قدرت چشایی آنها متوجه شدند قدرت چشایی دختران بسیار قوی‌تر و پیشرفته‌تر از قدرت چشایی پسران است.
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  در بررسی‌های جزیی‌تر محققان به دانش‌آموزان کیت‌هایی شامل نمونه‌های غذایی دادند. در آزمایش اول ۱۰ نمونه نوشیدنی شیرین و ترش به دانش‌آموزان و دانشجویان داده شد که آنان ‌باید با چشم بسته آنها را براساس میزان شیرینی و ترشی طبقه‌بندی می‌کردند.
بر اساس این گزارش در آزمایش دیگر جوانان باید زبان خود را با کاغذ رنگی آبی مزه‌دار می‌کردند تا محققان میزان مزه جذب شده توسط پرزهای چشایی آنان را اندازه بگیرند.
نتایج تحقیقات نشان داد دختران بسیار بهتر از پسران موفق به شناسایی میزان شیرینی نوشیدنی‌ها شدند.
به گفته میشل بوم فروست، محقق دانشگاه کپنهاگ این تفاوت به نحوه دریافت اطلاعات چشایی در زنان و مردان بازمی‌گردد. در واقع تعداد پرزهای چشایی در زنان و مردان به یک اندازه است اما پرزهای چشایی زنان و مردان به یک شکل و یک میزان پیام به مغز مخابره نمی‌کنند و نوع برخورد هر دو جنس با مزه‌ها متفاوت است.

منبع:پزشکان بدون مرز

گیاه خواری مطلق مغز را تحلیل می‌برد

دانشمندان به تازگی دریافته اند که گیاه خواری مطلق می تواند باعث تحلیل رفتن و کوچک شدن مغز شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ،  دانشمندان می گویند گیاه خواری برای مغز بد است و افرادی که هرگز گوشت نمی خورند ۶ برابر بیشتر در معرض خطر تحلیل رفتن مغز هستند آنها گفته اند گیاه خواران بیشترین گروه آسیب پذیر از این حیث هستند چرا که گوشت به ویژه جگر، شیر و ماهی بهترین منابع ویتامین هستند .

همچنین کمبود ویتامین B۱۲ می تواند باعث بروز کم خونی و التهاب در سیستم عصبی شود عصاره مخمر یکی از معدود گیاهان خوراکی است که منبع مناسبی از این ویتامین است.
دانشمندان تست های حافظه ، بررسی ها و اسکن های مغزی راروی ۱۰۷ داوطلب بین ۶۱ تا ۸۷ سال انجام داده اند وقتی این داوطلبان ۵ سال بعد دوباره تحت آزمایش قرار گرفتند دانشمندان دریافته اند افرادی که کمترین مقدار دریافت ویتامین B۱۲ را داشتند بیش از سایرین با مشکل تحلیل رفتن مغز مواجه بودند.

گفتنی است، که زنان در دهه ۷۰ سالی بیش از همه در معرض خطر و تحلیل مغزی هستند.

خطر آلزایمز در زنان چاق بیش‌تر است
زنانی كه در سنین میانسالی، اضافه وزن دارند، بیش‌تر از دیگر زنان، در معرض خطر ابتلا به آلزایمر هستند.
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از نشریه آمریکایی اپیدمیولوژی ،  نتایج یك تحقیق نشان داده است كه تغییر در وزن افراد نیز بر احتمال ابتلای آنان به بیماری آلزایمر كه تا در‌صد بالایی بعد از ۶۹ سالگی روی می دهد، تأثیرگذار است.
علائم بیماری آلزایمر با از دست دادن قدرت حفظ اطلاعات به خصوص حافظه موقت در دوران پیری آغاز شده و به تدریج با از دست دادن قدرت تشخیص زمان افسردگی، از دست دادن قدرت تكلم، گوشه‌گیری و سرانجام مرگ بر اثر ناراحتی‌های تنفسی به پایان می‌رسد.
مرگ مبتلایان به آلزایمر معمولاً ۵ تا ۱۰ سال بعد از بروز علائم اتفاق می‌افتد‌ اما بیماری چند سال قبل از ظهور علائم، آغاز می‌شود.

نکات قابل توجه در خصوص نان

بدلیل مصرف زیاد نان در کشور ما وجود هرگونه مشکل بهداشتی در آن می تواند به سلامت مردم لطمه جدی وارد نماید.

نکات مورد توجه:
* نان مصرفی بصورت روزانه تهیه شود.اگر امکان چنین کاری نیست باید نان را به قطعات کوچک تقسیم کرده وپس از خنک شدن در نایلون تمیز قرار دهید.

* از پیچاندن نان در داخل روزنامه یا کیسه نایلونی سیاه وبازیافتی خودداری کنید.

* ضایعات نان باید در ظرف مجزا نگهداری ودر سریع ترین زمان ممکن از آشپزخانه خارج شود.

* نان سالم وبهداشتی نانی است که در تهیه خمیر آن عمل تخمیر بوسیله خمیر مایه یا خمیر ترش بهداشتی انجام شود.

فواید استفاده از خمیر مایه:

* ارزش غذائی وکیفیت بهداشتی نان حفظ  میشود.
 * آنزیم فیتاز فعال شده وضمن شکستن اسید فیتیک ودر نتیجه جلوگیری از تشکیل فیتات ها، موجبات
      جذب عناصر مغذی نظیر آهن،کلسیم،روی و…در  در بدن فراهم شود.

* نان داری عطر،طعم وبوی مطبوع باشد.

* زمان ماندگاری نان زیاد شود.

* ضایعات ودور ریز نان کاهش پیدا کند.

مضرات استفاده از جوش شیرین:

*  ارزش غذائی نان کاهش پیدا کند.

*  عمل تخمیر انجام نمی شود،آنزیم فیتاز فعال نمی گردد، اسید فیتیک تجزیه نمی شود ودر نتیجه فیتات ها تشکیل شده ومانع جذب عناصر مغذی مانند آهن،کلسیم،روی و … در بدن گردد.

*  نان،عطر،طعم وبوی طبیعی نداشته باشد.

*  زمان ماندگاری آن کاهش یابد.

*  ضایعات ودور ریز نان زیاد شود.

علائم فساد در نان:

*  بوی کهنگی

*  مشاهده کپک در سطح آن

پزشکان بدون مرز

سرطان كبد

سرطان كبد رشد خارج از كنترل سلول هاي بدخيم در كبد، سرطان كبد ممكن است به طور اوليه از سلول هاي غيرطبيعي كبدي يا مجاري صفراوي منشأ گرفته يا از گسترش سرطان عضوي ديگر به كبد ناشي گردد (متاستاز).

شايع ترين اين سرطان هاي گسترش يابنده به كبد عبارتند از سرطان هاي ركتوم ، كولون ، ريه ، پستان ، پانكراس ، مري و پوست (ملانوم بدخيم ). سرطان كبد در همه سنين ممكن است بروز كند ولي در مردان بالاي ۶۰ سال شايع تر است .
علايم شايع
كاهش اشتها و كاهش وزن
وجود توده اي دردناك در طرف راست بالاي شكم
درد قسمت فوقاني شكم
تب خفيف ، معمولاً زير ۳/۳۸ درجه سانتيگراد
زردي چشم ها و پوست (گاهي )
تورم شكم در اثر احتباس مايع (گاهي )
خواب آلودگي
علل
نامشخص . اين سرطان در جمعيت هايي كه ميزان بروز هپاتيت ويروسي و ساير بيماري هاي مزمن كبدي در آنها بالاست شايع تر است .
عوامل افزايش دهنده خطر
بيماري اوليه كبد نظير سيروز كبد
مصرف استروييدهاي آنابوليك
مصرف بيش از از حد الكل
سابقه عفونت هپاتيت ب
مصرف طولاني مدت قرص هاي ضدبارداري
هموكروماتوز
اختلالات متابوليسمي
سنگ صفراوي ، كيست كلدوك ، كلونوركيازيس (آلودگي با يك كرم كبدي شايع در خاور دور( شرق آسيا)
پيشگيري
واكسيناسيون هپاتيت ب و ارائه آموزش در مورد پيشگيري براي جمعيت پرخطر از نظر ابتلا
غربالگري سرطان و تشخيص زودرس در مورد جمعيت پرخطر (با آزمايشي كه آلفافيتوپروتئين يا AFP ناميده مي شود)
عواقب موردانتظار
اين سرطان در حال حاضر غيرقابل علاج بوده و در مدت كوتاهي منجر به مرگ مي گردد. با اين حال درد بيماران با درمان قابل كنترل است . معمولاً براي درمان اين بيماري اقدام مي شود، اگرچه احتمالاً ناموفق است .
تحقيقات علمي درباره علل و درمان اين سرطان ادامه دارد و اين اميد وجود دارد كه درمان هايي مؤثرتر و نهايتاً علاج بخش در آينده ارايه گردند.
عوارض احتمالي
احتباس سديم ، كه باعث تجمع مايع در شكم و قسمت هاي پاييني بدن مي گردد كه اين خود تهديدكننده حيات است .
نارسايي كليه
مرگ در اثر اختلال عملكرد كبد
گسترش سرطان به اعضاي ديگر
درماناصول كلي
بررسي هاي تشخيصي گوناگوني براي اثبات تشخيص اين بيماري ممكن است استفاده شود كه عبارتند از آزمايش هاي خون ، نمونه برداري كبد، عكس ساده ، سونوگرافي ، سي تي اسكن ، ام آرآي ، آرتريوگرافي ، آنژيوگرافي و آزمون هاي راديواكتيو.
در مراقبت اين بيماران ، مراقبت هاي حمايتي طبي جامع و حمايت هاي رواني هر دو بايد مدنظر قرار داشته باشد.
داروهاي ضدسرطان و اشعه درماني اغلب تجويز مي شود. اين درمان ها ممكن است تا حدودي تسكين بخش باشند ولي علاج بخش نيستند (درمان هاي تسكيني ).
بسته به نوع و گسترش تومور جراحي جهت برداشت تومور ممكن است توصيه گردد.
پيوند كبد براي بعضي بيماران ممكن است در نظر گرفته شود.
داروها
داروهاي ضدسرطان كه ممكن است سرعت پيشرفت بيماري را كاهش دهد.
مسكن ها
آنتي بيوتيك ها در صورت عفونت زمينه اي كبد
فعاليت
محدوديتي وجود ندارد. تا حد توان به فعاليت هاي سابق خود ادامه دهيد.
با پيشرفت بيماري ممكن است مراقبت هاي آسايشگاهي به صورت سرپايي يا بستري توصيه گردد.
رژيم غذايي
رژيم پرانرژي و كم پروتئين
در اين شرايط به پزشك خود مراجعه نماييد
اگر شما يا يكي از اعضاي خانواده تان داراي علايم سرطان كبد، به ويژه كاهش وزن توجيه نشده ، تب خفيف يا وجود توده شكمي ، باشيد.
بروز تورم شكم در طي درمان
اگر دچار علايم جديد وغيرقابل توجيه شده ايد. داروهاي تجويزي ممكن است با عوارض جانبي همراه باشند.

منبع:ژزشکان بدون مرز

اعتیاد به سیگار ارثی است

با وجود اینکه استعمال دخانیات یک تصمیم شخصی است اما بررسی ها نشان داده اعتیاد به سیگار تا حدی ارثی می باشد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، محققان دانشگاه میشیگان اعلام کرده اند که زمینه ارثی در تصمیم افراد برای استفاده مکرر از سیگار پس از نخستین بار بسیار موثر می باشد.
بنابر همین گزارش محققان تعداد ۴۳۵ نفر از سیگاری ها و غیر سیگاری را مورد بررسی قرار دادند.
غیر سیگاری ها نیز حداقل یک بار در طول عمر خود سیگار را امتحان کرده بودند اما در نهایت تعداد سیگارهای آنها در کل زندگی به ۱۰۰ عدد نرسیده بود و تمایلی برای ادامه نداشتند. اما سیگاری ها حداقل روزانه ۵ نخ سیگار کشیده و این کار را حداقل به مدت ۵ سال ادامه داده بودند.
در این تحقیق سیگاریها ادعا کرده بودند که از همان بار اول با کشیدن سیگار ، حالت خوبی پیدا کرده بودند و تمایلی برای ادامه مصرف داشتند و این تمایل در آنها ۸ برابر غیر سیگاریها بود.
از طرفی اعتیاد این گروه به سیگار بسیار قوی تر از گروه اول بود و از کشیدن سیگار لذت می بردند.
کارشناسان معتقدند نوع خاصی از ژن به نام CHRNA۵ مسئول اعتیاد و لذت بردن افراد از دخانیات و سیگار می باشد که در گروه اول وجود ندارد به همین دلیل گروه اول با توجه به امتحان کردن سیگار نیز لذت خاصی از آن نمی برند و به عبارتی معتاد نمی شوند.

هپاتیت ب چیست؟

هپاتیت ب یک ویروس است که کبد را درگیر می کند. بیشتر افرادی که مبتلا می شوند مدتی بعد خوب می شوند و ویروس در بدنشان باقی نمی ماند. در این صورت مبتلا به هپاتیت حاد هستند.

ممکن است فرد از ابتلای خود آگاه نباشد، چون بیماری می تواند بدون علامت باشد یا علائمی خفیف مانند آنفولانزا داشته باشد. در این صورت فرد بدون اینکه بداند ویروس را به دیگران منتقل می کند. در مواردی ویروس در بدن باقی می ماند که هپاتیت مزمن نامیده می شود. این حالت در دراز مدت موجب آسیب کبد می شود. شیرخواران و کودکان خرد سال بیشتر دچار هپاتیت مزمن می شوند.

 عامل ایجاد کننده چیست؟

 بیماری توسط ویروس هپاتیت ب ایجاد می شود.  ویروس از طریق خون و مایعات بدن فرد مبتلا منتشر می شود.

  هپاتیت ب از چه طریقی منتقل می شود؟

 ١- تماس جنسی با فرد آلوده بدون استفاده از کاندوم

 ٢- سرنگ تزریقی مشترک

٣- خالکوبی و تاتو با وسایلی که استریل نشده اند.

 ٤- استفاده از وسایل شخصی مشترک مانند مسواک،تیغ، موچین، لنز تماسی و هر وسیله ای که ممکن است با خون و مایعات بدن تماس داشته باشد.

 ٥- انتقال از مادر به نوزاد حین زایمان

 انتقال از طریق عطسه، سرفه، و معاشرت معمولی  صورت نمی گیرد.

علائم:

 بسیاری از افراد از بیماری خود مطلع نیستند.چون بیماری می تواند بدون علامت باشد یا علائمی خفیف مانند آنفولانزا داشته باشد.

  علائم بیماری شامل:

* احساس خستگی مفرط
 
* تب خفیف
* سردرد
* کاهش اشتها
* شکم درد یا استفراغ
* اسهال یا یبوست
* درد عضلات و مفاصل
* کهیر
* زردی چشم و پوست (یرقان) که معمولاً علامت دیررسی است.
- بیشتر بیماران مبتلا به هپاتیت مزمن هیچ علامتی ندارند.

 هپاتیت ب چگونه تشخیص داده می شود؟

 هپاتیت ب با انجام آزمایش تشخیص داده می شود. همچنین با آزمایش  می توان بیماران بی علامت را شناسایی کرد. با آزمایش خون می توان فهمید که آیا واکسن حفاظت کافی ایجاد کرده یا نه. در مراحل بعدی ممکن است برای بیماران آزمایش آنزیمهای  کبدی و نیز نمونه گیری از بافت کبد برای تعیین میزان آسیبی که به کبد وارد شده انجام شود.

 هپاتیت ب چگونه درمان می شود؟

 در بسیاری از موارد هپاتیت ب حاد خود به خود از بین می رود.

 علائم بیماری را می توان با:

  استراحت، خوردن غذاهای سالم، مایعات فراوان و  خودداری از مصرف داروهای غیر ضروری، الکل و

مواد مخدر تسکین داد.

 درمان هپاتیت ب مزمن به میزان آسیب کبد بستگی دارد.  بسیاری از این بیماران می توانند با مراقبت و معاینات منظم زندگی معمول خود را داشته باشند.

 درمانهای خاصی وجود دارند که پزشک بسته به شرایط بیمار تجویز می کند. اگر هپاتیت ب مزمن

 منجر به آسیب شدید و دائمی کبد گردد ممکن است نیاز به پیوند کبد باشد.

چگونه پیشگیری کنیم؟

 ۱-واکسن هپاتیت ب:

 که در سه نوبت تزریق می شود، بهترین راه پیشگیری از بیماری است. پس از انجام دوره ی کامل واکسیناسون آزمایشی صورت می گیرد تا میزان حفاظت ایجاد شده بر علیه بیماری بررسی شود زیرا ممکن است ایمنی فرد پاسخ کافی نداده و برای ایمن شدن به واکسن بیشتری نیاز باشد.

 ۲- استفاده از کاندوم

 ۳- خودداری از استفاده از سرنگ مشترک، مسواک، تیغ، و سایر وسایل فردی که احتمال آلوده بودن دارند.

 ۴- استفاده از دستکش :

 در افرادی که با خون و مایعات بدن سر و کار دارند توصیه می شود.

 ۵- دریافت پادتن:   

در مواردی که مواجهه با ویروس صورت می گیرد با مراجعه به پزشک ودریافت پادتن می توان از احتمال ابتلا کاست.

 ۶- زنان باردار:

زنان باردار در صورتی که احتمال آلودگی خود را می دهند باید به پزشک مراجعه کنند تا با تدابیری ویژه

  از احتمال ابتلای نوزادشان کاسته شود.

 درمان :

 درمان دارویی در افراد مبتلا به هپاتیت ب حاد توصیه نمی شود.  درمان ضد ویروسی در هپاتیت ب مزمن ، در آسیب کبد و یا در مراحل تکثیر شدید ویروس استفاده می شود. با این وجود درمان بستگی به شرایط بیماری و میزان آسیب کبد دارد و در افراد مختلف متفاوت است. احتمال عود بیماری پس از درمان وجود دارد.

سلام امیدوارم حالتون خوب باشه توی این پست میخوام در مورد اهمیت رشته بهداشت عمومی و میزان تاثیر آن در تندرستی و سلامتی و پیشگیری از ابتلا به بیماری ها صحبت کنم .

بهداشت عمومی که خودش شامل گرایشهای مختلفی چون : اپیدمیولوژی(که خودش گرایشهای مختلفی داره) - مدیریت خدمات بهداشتی درمانی- اقتصاد بهداشت - آموزش بهداشت- مبارزه با بیماریهای واگیر و غیر واگیر و ... هست شامل طیفی از راهکارها و آموزش ها است که با با استفاده از آنها مردم درون یک جامعه از ابتلا به انواع بیماری های عفونی و مسری در امان میمانند که در اصطلاح به آن پزشکی پیشگیری نیز میگویند . این طیف از اموزشها به مانند یک سپر مانع بروز بیماری میشوند

 و همچنین در موقع بروز بیماری ها و همهی گیریها شامل یکسری اقدامات بهداشتی جهت کنترل و از بین بردن آن عامل میشوندکه برای روشن تر شدن موضوع تعدادی از گستره فعالیتهای عمومی این رشته را معرفی میکنم:

با کسب اجازه از همکاران در دو رشته بهداشت محیط و حرفه ای اول به معرفی این دو رشته میپردازم:

بهداشت محیط(البته این خودش یه رشته جداگانه است ولی در بهداشت عمومی علاوه بر بیماریها و واحد های تخصصی خودش بطور کلی به بهداشت محیط هم پرداخته میشه پرداخته میشه)

شرح وظايف بهداشت محيط:

1-نظارت و پايش بر ويژگيهاي فيزيكي و شيميايي و بيو لوژيكي آب آشاميدني

2- نظارت بر اماكن عمومي و مراكز تهيه و توزيع و فروش مواد غذايي

3-نظارت و كنترل كيفيت مواد غذايي

4-بهسازي محيط روستا

5-اجراي پروژه هاي شهر سالم – روستاي سالم

6-اجراي طرح توسعه پايدار روستاها BDN

7-نظارت بر اجراي طرح ادغام بهداشت مواد غذايي در سيستم شبكه

8- نظارت و پايش مراكز پرتوهاي يونساز

9-نظارت و پايش يد موجود در نمكها از طريق يد سنجي

10-نظارت بر طرح مبارزه با دخانيات

11- پيگرد موارد متخلفين بهداشتي به دادگاه

12-نظارت و پيگيري تشكيل كميته ستاد حوادث غير مترقبه

13-پيگيري و نظارت بر فعاليتهاي كميته حفاظت از منابع آب استان

14-پيگيري مصوبات كارگروه بهداشت و درمان و تامين اجتماعي استان

15-نظارت و اجراي پروژه هاي مبارزه با حشرات و جوندگان

16-كنترل عفونت هاي بيمارستاني

17-اجراي برنامه هاي آموزش پرسنل

18- نظارت بر اجراي برنامه هاي آموزش صنوف

19- نظارت بر نحوه توزيع مواد گندزدا و سموم

20-نظارت و پيگيري و كنترل آلودگي هوا

21-نظارت بر نحوه دفع مواد زائد بيمارستاني

بهداشت حرفه ای(البته این خودش یه رشته جداگانه است ولی در بهداشت عمومی علاوه بر بیماریها و واحد های تخصصی خودش بطور کلی به بهداشت حرفه ای هم پرداخته میشه پرداخته میشه)

هدفهای بهداشت حرفه ای

کمیته مشترک کارشناسان (WHO ) و(ILO) در سال 1953 هدفهای بهداشت حرفه ای را این چنین بیان کرده اند :

1- تامین ، حفظ و ارتقای سطح سلامت جسمانی ، روانی و و اجتماعی کارکنان همه مشاغل

2- پیش گیری از بروز بیماریهاو حوادث ناشی از کار

3- انتخاب کارگر یا کارمند برای محیط و شغلی که از نظر جسمانی و روانی توانایی انجام آن را دارد یا به طور اختصار تطبیق کار با انسان

در پست بعدی به معرفی کار و دامنه فعالیتهای تخصصی بهداشت عمومی میپردازم 

 

 

 

 

توی این پست ابتدا میخوام معنی و مفهوم بهداشت عمومی و معرفی رشته تحصیلی و حوزه های

کاریش رو براتون توضیح بدم

گرايش مبارزه با بيماريها

گرايش بهداشت خانواده

بهداشت عمومي (كارشناسي)

كارآموزي در عرصه دانشجويان رشته بهداشت عمومي

 كارآموزي دانشجويان كارشناسي بهداشت عمومي

كارآموزي دانشجويان بهداشت خانواده

كارآموزي دانشجويان مبارزه با بيماريها

 

گرايش مبارزه با بيماريها

تعريف رشته : مبارزه با بيماريها شاخه اي از علوم بهداشتي است كه دانش آموختگان آن در جهت پيشگيري ازبيماريهاي واگير وغير واگير فعاليت مي كنند. آنها بر اساس سياست گزاريها وبرنامه ريزي هاي وزارت بهداشت درمان وآموزش پزشكي در جهت كنترل وريشه كني بيماري ها  وظايفي را تحت نظارت مسئولين بهداشتي درماني در نظام  ارائه خدمات بعهده مي گيرند.

رسالت : رسالت اين رشته تربيت نيروهاي معتقد، آشنا وعامل به مفاهيم ، مباني واستراتژيهاي مبارزه با بيماريها وتامين ، حفظ وارتقاي سلامت جامعه تحت پوشش است.

دورنما(Vision) : در اين برنامه انتظار داريم در ده سال آينده

*       فراگيرندگان طبق آخرين استانداردهاي جهاني ، آموزش ببينند

*       دانش آموختگان اين رشته جايگاه علمي خود را در بخش مبارزه با بيماريها تثبيت نمايند.

*       خدمات دانش آموختگان منجر به ارتقاي شاخصهاي مربوط به كنترل بيماريها در جمعيت هاي تحت پوشش شود.

اهداف كلي :

اهداف  تربيت نيرو دردوره كارداني بهداشت عمومي با گرايش مبارزه با بيماريها عبارتند از:

1) تربيت نيروهايي با آگاهي وعملكرد همسو با نيازهاي جامعه

2) تربيت نيروهايي كه با موضوعاتي از قبيل : بيماريابي / غربالگری / ارجاع بيماران / پيشگيري وكنترل بيماريها / عوامل خطرزا / سيستم ارائه خدمات كشوري و... آشنا باشد.

3) تربيت نيروهايي كه قادر باشند بيماريهاي شايع بومي منطقه تحت پوشش خود را شناسايي كنند.

4) در پيشبرد برنامه هاي آموزش بهداشت نقش موثر داشته باشند.

5) درانجام پژوهشهاي كاربرديHealth System Researchدخالت داشته باشند.

  6) تربيت نيروهايي كه قادر باشند بصورت چند ريشه عمل نمايند.

نقش ها:

دانش آموختگان اين رشته درحرفه آينده خودرا درجامعه نقشهاي زيررا برعهده خواهند داشت:

1- نقش آموزشي:آموزش به بيماران– افراد پرخطر(high-risk)  ودرمعرض خطر(at-risk)

2- نقش پژوهشي : كمك به پژوهشهاي كاربردي (HSR_s)  در عرصه هاي بهداشتي  كشور

3- نقش پيشگيري كننده : ارائه خدمات پيشگيري سطح نخست،اول، دوم وسوم با انجام اقداماتي غربالگري  بيماريها وكمك به تشخيص ودرمان بيماريها، تحت نظارت پزشك مسئول

4- نقش اجرايي : انجام امور اجرايي مربوط به حرفه

طول دوره : 4 تا 6 ترم

تعداد واحدهاي درسي :67 واحد درسي

واحدهاي گرايش مبارزه با بيماريها به ترتيب زير تقسيم مي شود:

الف) عمومي          13 واحد                           ب) پايه                 10 واحد

ج) اصلي               14 واحد                           د) اختصاصي         18 واحد

ه ) كارآموزي         12 واحد

گرايش بهداشت خانواده

تعريف رشته : رشته بهداشت خانواده ، شاخه اي از علوم بهداشتي است كه دانش آموختگان آن ، جهت تامين،حفظ وارتقاي سلامت اعضاي خانواده ، به ويژه مادران وكودكان مي كوشند.

دانش آموختگان اين رشته براي به ثمر رساندن برنامه هاي بهداشتي ، باتاكيد بر مراقبت از اعضاي خانواده بازوهاي اجرايي موثري هستند كه وظايف خود را تحت نظارت مسئولين بهداشتي – درماني در نظام ارائه خدمات بهداشتي – درماني به انجام مي رسا نند.

رسالت:رسالت موسسات آموزشي تربيت كننده نيرو دررشته بهداشت خانواده، تربيت نيروهاي آشنا ، معتقد وعامل به مفاهيم ،مباني وراهكارهاي تامين – حفظ وارتقاي سلامت براي اعضاي خانواده است.

دورنما (Vision):

*       دستيابي به آخرين دستاوردهاي علمي وتكنولوژيك بهداشت عمومي در شاخه بهداشت خانواده در سطح استانداردهاي جهاني در طول 10 سال آينده

*       تثبيت جايگاه علمي دانش آموختگان رشته در نظام ارائه خدمات كشور

*       ارتقاي شاخصهاي مهم سلامت در خانواده هاي تحت پوشش خدمات دانش آموختگان

 

اهداف كلي:

1) آشنايي فراگيرندگان اين رشته با مفاهيم مرتبط با چگونگي تامين،حفظ وارتقاي در سطح جامعه به ويژه براي اعضاي خانواده

2) كسب اطلاعات وتوانمندي هاي نگرشي وعملي ضروري در زمينه هاي شيوه هاي آموزش در جامعه – نحوه مراقبت ازاعضاي خانواده – راهنمايي خانواده ها- پژوهشهاي كاربردي ومديريت كنترل بيماريها

نقش ها:

1) نقش آموزشي : آموزش به خانواده ها بويژه مادران در زمينه هاي مختلف حرفه اي با هدف ارتقاي سطح آگاهي ، نگرش وعملكرد بهداشتي درماني

2- نقش مراقبتي وپايشي : مراقبت ازاعضاي خانواده ها ، بويژه مادران وكودكان وپايش سلامت آنها در نظام ارائه خدمات بهداشتي درماني

3- نقش مشاوره اي : راهنمايي خانواده ها درباره مشكلات مربوط به سلامت اعضاي خانواده

4- نقش پژوهشي : كمك به پژوهشهاي كاربردي (HSR_S) در عرصه هاي بهداشتي كشوري

5- نقش اجرايي : كمك به مسئولين در اجراي برنامه هاي بهداشتي نظير: كنترل اپيدمي ها، شرايط اضطراري و...

طول دوره: 4تا 6 ترم

تعداد واحدهاي درسي : 67 واحد درسي

واحدهاي گرايش بهداشت خانواده به ترتيب زير تقسيم مي شود.

الف) عمومي    11 واحد

ب)پايه            10 واحد

ج) اصلي         13 واحد

د) اختصاصي   21 واحد

ه) كارآموزي    12 واحد

بهداشت عمومي (كارشناسي)

شاخه اساسي علوم بهداشتي است. دانش آموختگان آن در جهت حفاظت، ارتقاء وبازسازی سلامت افراد جامعه فعاليت مي كنند. دانش آموختگان اين رشته بايد مجهز به مجموعه ای ازعلوم، مهارتها واعتقاداتي باشند كه در جهت توسعه وارتقاء سلامت جامعه تلاش نمايند.

رسالت: رسالت رشته كارشناسي ناپيوسته بهداشت عمومي آموزش وتربيت نيروهاي آشنا، معتقد وعامل به مفاهيم ، مباني وراهكارهاي تامين ، حفظ وارتقاء سلامت براي جامعه ، خانواده  و فرد است.

چشم انداز(Vision) : فراگيرندگان ضمن تبيت جايگاه خود در بخش بهداشت وآموزش بر اساس استانداردهاي جهاني امكان جذب در بازار كار ورفع نياز جامعه را ايجاد نمايند.

اهداف :

1) با آگاهي وعملكرد همسو با نيازهاي محيط ، جامعه، خانواده وفرد وبا ارزيابي

2) از چگونگي اثر گذاري عوامل انساني ، محيطي، اقتصادي و اجتماعي بر چگونگي تامين ، حفظ وارتقاء سلامتي در سطوح مختلف آشنا باشند.

3) از چگونگي مداخله از طريق نياز سنجي ها ، آموزش بهداشت ، كنترل اپيدمي ها ، مراقبت از چگونگي تغذيه وتغيير در شاخصهاي سلامتي در سطح سلامت جامعه آگاهي داشته باشند.

نقش ها:

- نقش آموزشي : آموزش به افراد تحت پوشش

- نقش پژوهشي : كمك به پژوهشهاي كاربردي (HSR) در عرصه هاي بهداشتي كشور

- نقش مراقبتي : شركت در برنامه هاي مصوب وزارت بهداشت، درمان وآموزش پزشكي در سطح كل جامعه مانند مراقبت از رشد وتكامل كودكان ، مراقبت از مادران باردار و... با عنايت به سطوح سه گانه وپيشگيري

- نقش اجرايي :

ج) اختصاصي : 23 واحد

د) كارآموزي درعرصه: 12 واحد

كارآموزي در عرصه دانشجويان رشته بهداشت عمومي

دوره كارآموزي در عرصه دانشجويان رشته بهداشت عمومي  به منظور كسب تجربه ومهارتهاي عملي لازم در جهت آمادگي فرد براي ورود به بخش بهداشت وشناخت سيستم عرضه خدمات وآشنايي با فرآيندهاي جاري سيستم پيش بيني گرديده است.

اين دوره براساس اهداف پيش بيني شده دردو بخش كارآموزي شهري وروستايي اجرا   مي گردد.

برنامه اجرايي كارآموزي در عرصه شهري

برنامه اجرايي كارآموزي در عرصه روستايي

كارآموزي در فيلد روستا

                                      برگزاري كارگاه(4- 3 روزه)

  مراحل اجراي كارآموزي     اعزام به روستا (2 هفته)

                                     برگشت از روستا وبرگزاري امتحان    

 

برگزاري كارگاه         آموزش (Work Shap) – محل برگزاري آموزشگاه بهورزي (4-3روز)                                                                                                

                         خانه هاي بهداشت (2 هفته)

الف ) كارگاه آموزشي (Work Shap) :

1- توجيه دوره ومباني فلسفه كارگاه

2- رويكرد جديد آموزش بهداشت و آشنايي با اصول واجزاPHC  

3- آشنايي دانشجويان با مراقبتهاي اطفال- مادران – تنظيم خانواده – واكسيناسيون

4- آشنايي با مراقبت هاي بهداشت محيط – حرفه اي

5- آشنايي با مراقبت هاي بهداشت دهان ودندان – تغذيه

6- آشنايي با بيماريهاي واگير و غير واگيردر سيستم شبكه

ب) خانه هاي بهداشت : مستقر شدن دانشجويان به مدت 2 هفته

1 روز اسكان وآشنايي با بهورز خانه بهداشت

2 روز مشاهده فعاليت ها وآشنايي با دفاتر وانوع مراقبتهاي خانه بهداشت با روستاي محل كارآموزي

4 روز انجام فعاليتها ومراقبتهايي كه در خانه بهداشت انجام مي گيردبا همكاري بهورز از مرحله پذيرش مراجعه كننده تا ارائه خدمات وثبت در دفتر وانجام آموزش بهداشت.

4 روز بررسي واجراي طرح انتخاب شده

فعاليت دانشجويان در ساعاتي كه خانه بهداشت تعطيل است.

بازديد از منازل وارائه آموزش بهداشت وپيشگيري بيماران وارائه مراقبتهاي لازم به آنها.

2 روز بررسي وضعيت تنظيم خانواده وتشكيل جلسات آموزشي براي اجراي تنظيم خانواده

2 روز بازديد از فعاليتهاي بهداشت محيط واماكن عمومي همراه با ارائه آموزش بهداشت

2 روز بازديد از فعاليت هاي بهداشت مدارس وتشكيل جلسات آموزش بهداشت

كارآموزي شهري:

                                       1- برگزاري كارگاه (5-4 روزه)

                                      2- معرفي دانشجويان به مراكزيا واحدها به همراه ارائه

مراحل اجراي كارآموزي       سرفصل وليست نمره  

                                       3- ارائه برنامه زمان بندي كارآموزي وسرفصل به دانشجويان

                                       4- انجام كارآموزي بر طبق برنامه

                                       5- دريافت نمره از مسئولين واحدها يا مربيان

 كارآموزي دانشجويان كارشناسي بهداشت عمومي

دانشجويان بهداشت عمومي در دو بخش

الف) كارگاه هاي ويژه كارآموزي (درمجموع 2ماه و 3هفته درفيلدهاي شهري)

 1- كارگاه ويژه سطح 2(شهري) وكارآموزي در مراكز بهداشتي درماني شهري                          2-كارگاه ويژه كارآموزي سطح 3(ستادي) و كارآموزي درمراكز ستادي

ب) پروژه تحقيقاتي (2ماه: كارعملي درفيلد ،جمع آوري وتجزيه تحليل اطلاعات،تهيه گزارش پروژه وتنظيم مقاله وارائه ي آن صورت مي گيرد.)

-كارآموزي كامپيوتر: آموزش كامپيوتر بصورت تدريجي درطول ترم انجام مي شود. دانشجويان نرم افزارهاي Word ، Power Point ،Windows را آموزش مي بينند.

- كارآموزي مراكز شهري: به مدت27 روز با فعاليتهاي مراكز در بخشهاي مادر وكودك، محيط ، حرفه اي ، واكسيناسيون ، بهداشت مدارس ونيازيابي وكلاسهاي مشاوره ي قبل از ازدواج به كارآموزي خواهند پرداخت.

- كارآموزيهاي تخصصي: معرفي دانشجويان به آسايشگاه معلولين وسالمندان  ، آزمايشگاه آب ومواد غذايي ،بخش زايمان بيمارستان شبيه خواني

- پروژه كارآموزي: مسئوليت اين بخش بعهده استاد راهنماست .

- اداره آمار: آشنايي با وظايف وعملكرد اداره آمار دانشگاه علوم پزشكي

كارآموزي دانشجويان بهداشت خانواده

 

زمان كارآموزي : در ترم چهارم تحصيلي ارائه مي شود.

محل كارآموزي :

1) درمراكز، خانه هاي بهداشتی شهري در 2 سطح سيستم شبكه به انجام كارآموزي مشغول مي باشند.

الف) كارآموزي مادر وكودك: درمراكز بهداشتي با مراقبتهاي مادران باردار– تنظيم خانواده –  بهداشت مدارس – مراقبت اطفال و واكسيناسيون آشنا مي شوند.

ب) بهداشت محيط وحرفه اي : در طي يك هفته در واحد بهداشت محيط وحرفه اي موظف به گذراندن كارآموزي مي باشند.

ج) كارآموزي زايشگاه: مراحل زايمان و بعد از زايمان را در زايشگاه به انجام كارآموزي  مي پردازند.

د) مشاوره قبل از ازدواج : دانشجويان بصورت تدريجي در طول ترم در بخش مشاوره قبل از ازدواج در مركز بهداشت  مشغول به انجام كارآموزي مي باشند.

2) كارآموزي در خانه هاي بهداشت( سطح يك سيستم شبكه) :

به منظور آشنايي با اصول PHC وارائه خدمات بهداشتي در خانه هاي بهداشت بعد از كارگاه آموزشي در آموزشگاه بهورزي به مدت 2 هفته وتمام وقت در روستا مستقر مي شوند.

كارآموزي دانشجويان مبارزه با بيماريها

زمان كارآموزي: ترم چهارم تحصيلي

محل كارآموزي : در2 سطح سيستم شبكه به انجام كارآموزي مشغول مي باشند.

الف) كارآموزي مبارزه با بيماريها : اكيپ سيار: درمانگاه گلابچي – واحد مبارزه با سل ()- واحد زنجيره سرما(ستاد مركزي دانشگاه)- مشاوره قبل از ازدواج ( )– مركز برنامه هاي بهداشت وروان ()– آزمايشگاه التور ومالاريا () – واكسيناسيونEPI (مراكز شهري) – حشره شناسي (گروه بهداشت محيط)

ب) بهداشت محيط وحرفه اي : دانشجويان بايد در طي يكي هفته در واحد بهداشت محيط وحرفه اي به گذراندن كارآموزي بپردازند.

ج) كارآموزي مادر وكودك: جهت آشنايي با خدمات بهداشت مادر وكودك وتنظيم خانواده ومراقبت اطفال، دانشجويان به يكي از مراكز شهري فرستاده مي شوند.

د) كارآموزي در خانه هاي بهداشت (سطح يك سيستم شبكه ) : به منظور آشنايي با اصول PHC وارائه خدمات بهداشتي در خانه هاي بهداشت بعد ازگذرانيدن كارگاه آموزشي در آموزشگاه بهورزي به مدت 2 هفته تمام وقت در روستا مستقرمي شوند.

تذكر: دانشجويان قبل از كارآموزي شهري وروستايي طي دو مرحله كارگاه با مباحث مورد نظر در بخشهاي مختلف جهت انجام كارآموزي آماده مي شوند.

منبع